Altijd zwart tegen Han


Ben benieuwd wat Han eigenlijk zelf met zwart speelt. We konden ons beiden niet herinneren dat ik ooit met wit tegen Han gespeeld heb. Zelfs met snelschaken heb ik meestal zwart. En dan heb ik het vaak niet makkelijk ook! Wellicht was het in mijn voordeel dat Han sinds kort een nieuwe opening uitprobeert. Hoewel, nieuw… De opstelling met c4, Pc3, d3, e4, g3 Lg2, 0-0, Pge2 en dan snel met f4 een koningsaanval beginnen. Heb ik dat niet al hééél vaak gezien? Ja, maar dan niet van Han, maar van Hans. Scheelt maar één lettertje! Wijs geworden door de partijen tegen Hans, had ik intussen zelf ook een andere aanpak ontwikkeld om die opening tegen te spelen. In plaats van antwoorden met c6 en e5 na de standaard zetten d6, Pf6, g6, Lg7 en 0-0 speelde ik nu zonder c6 en e5, maar met c5 en a6. Dat houdt de loper diagonaal g7-b2 open en voorkomt wit tegenspel met b4-b5 tegen pion c6. En dat beviel me goed. Dat zag er als volgt uit:


Han Feenstra – Gerard Milort


Stelling na 9.Lc1-e3?!


Mijn laatste zet was 8… a6 met als doel zelf b5 te spelen, ondersteunt door Tb8. Wel even opletten natuurlijk dat Pc6 niet ongedekt blijft en wit gratis e5 of zo kan spelen! Al zal hij daar eerst f4 voor moeten doen, om dan stukwinst te kunnen dreigen. Nu is de opstoot f4 toch al een standaard plan in deze witte opstelling. Mede daarom is Han’s zet 9.Le3 eigenlijk wat onhandig. Liever verhinder je eerst dat er een paard naar g4 kan, zeker als je loper dan eigenlijk geen goede velden heeft. Hoewel ik hier 9… Tb8 gevolgd door b5 van plan was, vond ik het toch beter om direct de loper op e3 aan te vallen. Anders kan wit alsnog 10.h3 spelen en Pg4 verhinderen. Dus… 9…Pg4 10.Dd2. Wellicht had wit zijn fout moeten erkennen en de loper terugtrekken naar bv d2. Dan kan alsnog h3 om het paard weer weg te jagen, waarna veld e3 weer beschikbaar komt voor de loper. Kost wel wat tempi, maar het behoud van de zwartveldige loper is ook wat waard. Zoals blijkt in de partij. Ik kan nu weliswaar wachten met slaan op e3 en eerst Tb8 spelen. Maar als wit dan toch h3 speelt, heb ik later geen Lg4 meer. Daarom besluit ik h3 niet uit te lokken en sla ik wel meteen. 10… Pxe3 11.Dxe3 Tb8. Zwart gaat verder met zijn plan, waarna het witte antwoord wat passief is. Tad1 of Tac1 lag meer voor de hand, want op de b-lijn doet de toren niet zo veel. Wit komt toch niet tot b4. Zijn plan is eerder d4 door zetten. 12.Tab1?! b5 13.b3 …. In deze stelling had ik graag gezien dat wit f4 zou spelen. Ik overwoog de zet ‘uit te lokken’ door een wacht zet als 13… e6 te spelen. Als wit dan hapt en 14.f4 speelt, komt heel hard 14… Ld4! (niet Pd4, want dan neemt wit niet op d4!). Zie analysediagram:


Anaysediagram na 14… Ld4!


Wit moet nu wel slaan op d4 met 15.Pxd4, want zijn dame staat gepend, waarna 15… cxd4 met vork en stukwinst volgt. Maar ja, Han is wel een voorzichtige speler en geen waus, dus ik denk niet dat hij careless f4 zou spelen zonder bv eerst Kh1 of Dd2. En ik wilde eigenlijk ook liever niet met e6 de zet Lg4 onmogelijk maken. Dus helaas geen trucje, dan maar verder de druk opvoeren met 13… Da5 14.Dd2 Pd4!? Meteen 14… Lg4 kwam ook in aanmerking, omdat wit dan wel gedwongen is om f3 te spelen. 15.Tfd1 Lg4


Stelling na 15… Lc8-g4

Ik had hier een hele lange variant doorgerekend die in de partij ook op het bord had kunnen komen. Met die variant zou ik een pion winnen met drukstelling en flink voordeel. Han had het ook gezien en koos voor een kwaliteitsoffer in plaats van pionverlies. Die variant begint met Pxd4 en gaat na Lxd1 verder met Pc6. Maar tot mijn verbazing vindt de rekenmachine nog een zeer verrassende wending, waarmee wit zich prachtig had kunnen redden! Krijg nou wat! Zie wat er gebeurde en zie wat er had kunnen gebeuren… 16.Pxd4 (enige zet) Lxd1 (Lxd4 17.Pd5 Dd8 levert niet zo veel op) 17.Txd1… Voorzichtig gespeeld. De wilde variant ging verder met 17.Pc6, zie analysediagram:


Analysediagram na 17.Pd4-c6


In deze stelling had ik de voortzetting 17… Dxc3 verworpen wegens 18.Pxe7+ Kh8 19.Dxd1 en wit heeft een pion gewonnen. Mijn plan was 17…Lxc3!? met als idee 18.Dxd1 Dxa2!


Analysediagram na 18… Da5xa2!


Nu kan wit kiezen uit 19.Pxb8 Txb8 en lijdzaam toezien hoe zwart hem met Ld4 en b4, a5-a4 en Ta8 oprolt; of voor 19.Pxe7+ Kg7 20.Pd5 met kwalverlies gaan. In beide gevallen moet zwart het makkelijk af kunnen maken. Wie schetst mijn verbazing dat de engine na 17… Lxc3!? niet slaat op d1, maar de geniale zet 18.Dc1!! voorstelt!


Analysediagram na 18.Dd2-c1!!


I am flabbergasted! Hij slaat niet op d1! Hoe geniaal! De zwarte dame staat in en zij kan de loper op c3 niet blijven dekken. Op 18… Dxa2 volgt 19.Dxc3! en wit staat beter! Het belangrijkste stuk van zwart gaat dan van het bord. En intussen blijven Tb8 en Ld1 (en pion e7) ook nog in staan! Tsja, een mens is maar een mens, dus je ziet niet alles! Maar wat is dit subtiel! En hoe naar… Geen moment aan gedacht! Han gelukkig ook niet . Overigens is na 18.Dc1!! Dc7! de beste zet. Met 19.Pxb8 b4! 20.Pxa6 Da5 21.Pxb4 cxb4 22.Dxd1 Dxa2 offert zwart zelfs een pion om de zwartveldige loper op het bord te houden.


Analysediagram na 22… Da5xa2


Een heel verschil met het analysediagram na 18… Dxa2, want zwart heeft hier zelfs twee pionnen minder (op c5 en a6). Toch heeft zwart dankzij de loper op c3 nog steeds licht voordeel! Er dreigt nog steeds Ld4, waarna op De1?! Lxf2+ volgt (wegens Dxf2 Dxb1+). Maar goed, de hele variant met 17.Pc6 kwam niet op het bord, want Han koos voor 17.Txd1 Lxd4 18.Pd5 Dd8! Niet 18… Dxd2? 19.Pxe7+ en wit snoept nog een pionnetje mee. 19.Dg5 Tb7 20.Pf4 Ta7. Mijn plan is simpel: b4 gevolgd door a5-a4 en het openen van de a-lijn. Dan komt mijn toren binnen op a2, eventueel gevolgd door f5 met het openen van de f-lijn. De druk op f2 wordt dan wel heel groot. En wit kan zelf niet zo veel doen. Even later staat het zo:


Stelling na 26… a5-a4


Plan in uitvoering… De zet 26… e6 laat ik achterwege, want ik lok Td5 graag uit. 27.Td5 axb3! 28.Dxb3… Op 28.axb3 volgt Ta1+ 29.Kg2 Da7! en de dame is met tempo winst achter de toren op de a-lijn gekomen. 28… Dc7 (Db6 29.Tb5 kost een tempo) 29.Tb5 Ta3 30.Dxb4 Txa2 31.Tb7


Stelling na 31.Tb5-b7


Het lijkt nog wel te doen voor wit, maar de 2e rij is zwak, pion f2 is kwetsbaar, en nu zijn zelfs ook de witte velden verzwakt. Na 31… Dc6 32.Lf1 Dxe4 stortte de witte stelling snel in. De tijdnood had ook niet mee geholpen. 33.Tb5 Txe2 34.Lxe2 Dxe2 35.Db3 Ld4 en hier hield Han het voor gezien 1-0. Toch niet zo erg om met zwart gespeeld te hebben!