Verslag 7 van september 2020

Door Hans, met Noten van GM


Het eerste verslag van het nieuwe seizoen. Dat viel niet mee. Ik stelde het maar uit. Zaterdag is toch vroeg genoeg. Uitgerekend die dag had ik het erg druk. En zondag was er natuurlijk voetbal en Tour de France. Hopelijk zal ik er de komende weken sneller aan beginnen.


Ik analyseerde mijn partijen altijd met het programma Komodo, maar dat is nu toch al weer een tijdje niet de sterkste. Stockfish is verreweg de beste engine die nog op de klassieke manier geprogrammeerd is. Verder zijn de engines met een neuraal netwerk aardig in opkomst. Die rekenen veel minder diep, maar zijn veel beter positioneel. Het eerste programma dat zo speelde was Alpha Zero, maar die is niet commercieel verkrijgbaar. Maar behoorlijk wat programmeurs hebben een neuraal netwerk aan hun programma gekoppeld en zijn behoorlijk in opmars. Het programma dat het meest aan de weg timmert is Leela Chess. Het wist zelfs Stockfish achter zich te houden in een van de TCEC toernooien. Het laatste toernooi had toch weer Stockfish als winnaar. Toch besloot ook het Stockfish team om iets met een neuraal netwerk te doen. Het werd ingebouwd in de laatste versie en is nu gewoon te downloaden op stockfishchess.org. Dus dat heb ik maar meteen gedaan. Het programma is vanzelfsprekend wel iets trager geworden, maar speelt zo veel beter positioneel, dat het ruimschoots wint van de de vorige versie.


De eerste partij die ik analyseerde leerde mij dat ik nog minder begreep van schaken dan ik al dacht. Met 14 miljoen stellingen per seconde komt Stockfish zo snel zo diep, dat de kleinste foutjes al snel tot hoge evaluaties leiden. U bent gewaarschuwd.


Hans - Cor de Jong

1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.d4 exd4 4.Pxd4 Pxd4? Dit is positioneel niet zo’n goed idee. 5.Dxd4 Pe7?



Misschien wat vreemd om hier al een diagram te laten zien, maar het geeft goed aan wat me aan Stockfish opviel. Ik speelde hier 6.Lc4 Lijkt mij een volstrekt normale ontwikkelingszet, maar de waardering duikelt van 1.25 voor 6.Pc3 naar 0.63. Wat zie ik niet?


Noot GM: het kan zijn dat -positioneel gezien- jouw paard van b1 weinig keus heeft aan echt nuttige velden, je wilt immers toch invloed in het centrum uitoefenen! Dan kan het beste via c3. De loper van f1 kan behalve nuttig naar c4 wellicht ook nuttig naar d3 of b5, of wie weet e2. Daarom kan het hier beter zijn eerst het paard te ontwikkelen, en nog even te wachten met de loper tot er meer duidelijkheid is op het bord. Met dank aan schaaktrainer Jop Delemarre voor het uitleggen van dit soort algemene principes en gedachten. Dan kun je zeggen: ja, maar na Lc4 kan ik rokeren op de volgende zet, en de koning snel in veiligheid brengen is (ook) belangrijk voor de positie. Klopt, maar is daar nu al perse haast bij? Nee! Er dreigt nog geen gevaar… Dan zeg ik: Rokeren kost ook een tempo! Stukken ontwikkelen kan voor gaan… Rokeren levert geen invloed in het centrum op, en kan bv ook nog een paar zetten later.

Ad Cor: begrijpelijk dat je na ruilen op d4 opnieuw een paard naar c6 wil spelen, maar je blokkeert nu wel de ontwikkeling van zowel je loper op e7 als je dame op d8. Dit kost je een tempo en ook extra tijd, want je moet nu 2x keer met hetzelfde stuk spelen voordat je de andere twee kunt spelen.


6... d6 7.O-O c5? 8.Dd3 a6? De waardering stijgt al naar 2.7.


Stelling na 8…a7-a6


Er dreigt natuurlijk wel 9... b5 10.Lb3 c4 en stukwinst, maar wit heeft een eenvoudige weerlegging, die ik niet zie. Na 9.Db3 moet wit kiezen tussen 9... Le6 dat een pion kost, of 9... f6 waar je ook niet vrolijk van wordt. 9.Df3? Le6 10.Lxe6 fxe6 11.b3? e5?? De waardering schiet 2 pionnen omhoog. Pion d6 is een fijn aanvalsdoel. 12.Pc3 h6 13.Lb2 Dd7 14.Tfd1? O-O-O? 15.Pd5? Pxd5 16.Txd5 Le7??


Stelling na 16…Lf8-e7


Dit kost een pion. Dat zie ik gelukkig nog wel. 17.Lxe5 Thf8 18.Dc3 Lf6? 19.Lxf6 Txf6 20.Tad1 Df7? 21.f3 Dc7 22.e5 Te6 23.f4 Kb8 24.Dh3? De7 25.Dg3 Kc7 26.Dd3 b5? Ik heb moeite om er door te komen en begin al aardig in tijdnood te komen. De laatste zet van Cor geeft mij de kans om de stelling wat te openen. 27.a4 Kc6? 28.axb5+ axb5 29.Ta1 Db7??


Stelling na 29…De7-b7


Ik had al eerder graag f5 willen spelen, maar dat kon niet vanwege Txe5. Maar nu de dame de toren op d8 niet meer dekt, kan het wel. 30.f5 Txe5 31.Txe5 dxe5 32.Dxd8. In tijdnood zie ik het niet. Ik besluit om mijn koning dichterbij te brengen ter ondersteuning. Wat kan daar nou mis aan zijn?


Noot GM: Het antwoord hierop blijkt mooi uit het vervolg (dat mogelijk was). In het eindspel mag/ moet de koning actief mee doen als belangrijk (en zwaar!) stuk. In het (late) middenspel met alle (echte) zware stukken nog op het bord en een open (dus niet dicht geschoven) stelling moet de koning juist weg blijven! Dan moet hij juist schuilen voor het gevaar dat van die zware kanonnen in een open (te maken) stelling uit kan gaan!


30.Kf2???? De waardering was al opgelopen tot ongeveer +14, maar zakt nu terug naar ongeveer +8. 30... Db6 31.Kf3????


Stelling na 31.Kg2-f3?


Had Cor niet net als ik in tijdnood gezeten, dan had hij wellicht 31... dxe5 gevonden. Wit heeft dan nog maar weinig voordeel. Na 32.Txd8 volgt namelijk e4+ met damewinst. 31... Db7 32.c4 b4 33.De4 Kc7 34.Tad1 Dc6 35.f5 Eindelijk durf ik het aan. 35... Txe5 36.Txe5 Dxe4+


Stelling na 36….Db7xe4


Nog een diagram omdat Stockfish nog met iets verrassends komt. Deze afwikkeling had ik natuurlijk voorzien en met 36.Txe4 voorkom ik dat Cor de toren terugwint. Zit ik het thuis te analyseren en geeft Stockfish het iets betere 36.Kxe4!! Na 36... dxe5 37.Txd8 Kxd8 38.Kxe5 heeft wit een volstrekt gewonnen pionnen eindspel, dat blijkbaar sneller wint dan maar wat aanmodderen in een eindspel met een toren meer.


Noot GM: Uiteraard! Als je kunt afwikkelen naar een gewonnen (plus) pionneneindspel zonder (zware) stukken moet je dat zeker doen. Met een (zwaar) stuk nog op het bord kan er in theorie- altijd nog wat mis gaan. Torenverlies of zelfs mat kan dan nog… Risicomanagement heet dat 😉


37... Tf8 38.g4 g6 39.Tf4 gxf5 40.Txf5 1-0


Aat speelde tegen Han en dat werd een fraaie partij. Han stuurde mij de notatie en zei het volgende over de partij: Uit ervaring met Aat’s standaard aanpak met d4 besloot ik in de opening het iets anders aan te pakken en dat pakte verrassend goed uit. Helaas geen uitgebreide analyse. Ik had echt geen tijd meer.


Aat-Han

1.d4 Pf6 2.Pf3 d5 3.Lf4 g6 4.e3 Lg7 5.Ld3 Pc6 6.O-O O-O 7.c3 Pe4 8.Lxe4 dxe4 9.Pfd2 f5 10.f3 e5 11.dxe5 g5 12.Lg3 f4 13.Lf2 exf3 14.Pxf3 Dxd1 15.Txd1 fxe3 16.Lxe3 g4 17.Pd4 Pxe5 18.Pa3 c5 19.Pdb5 b6 20.Pc7 Tb8 21.Pd5 Tb7 22.Lf4 Tbf7 23.Lxe5 Lxe5 24.Pc4 Lb8 25.g3 La6 26.Pce3 Le2 27.Td2 Lf3 28.Te1 Kg7 29.c4 Le5 30.Pf4 Lxf4 31.gxf4 Txf4 32.Td7+ T8f7 33.Td6 h5 34.Pf1 h4 35.Pd2 Lb7 36.Te5


Stelling na 36.Te1-e5

Hier had Han snel kunnen winnen met 36... Tf2 37.Tg5+ Kf8 38.Txg4 Te2 en de matdreiging met Te1+ kost wit materiaal. 36... T4f5 37.Tee6 T5f6 38.Txf6 Txf6 39.Td7+ Tf7 40.Txf7+ Kxf7 41.Kf2 Ke6 42.Ke3 Ke5 43.Pf1 Lg2 44.Pd2 g3 45.hxg3 hxg3 46.b3


Door de tijdnood was er verder niet meer genoteerd, maar Han won verdiend.


Door een oneven aantal spelers en het ontbreken van Johan, vroeg ik GM of hij simultaan wou spelen. Er kan dan natuurlijk maar een partij meedoen voor de interne. De andere tegenstander krijgt dan een ‘afwezig’ met 25% van zijn waarderingscijfer bij verlies en 60% bij een resultaat. Ruut vond dat wel aantrekkelijk. Cor Groen was de andere tegenstander.


Het is waarschijnlijk te kort dag voor Gerard om er nog commentaar bij te zetten en zelf weet ik er niet veel van. Cor kwam in tijdnood en verloor een stuk. En Ruut ook zoiets. Gerard won beide partijen.


Noot GM: Helaas had ik ook weinig tijd voor een mooie analyse van de partijen, die houden jullie nog tegoed volgende week, als er ALV (en training!) is en er geen interne ronde wordt gespeeld. Maar beide partijen verdienen wel nu al wat aandacht middels een korte verhandeling …


Ruut mocht van mij met wit maar dat bleek achteraf geen voordeel te zijn voor hem. Dat zei hij ook al bij het begin… Volgende keer mag je zwart, Ruut! Na 10 zetten had ik met zwart vijf pion zetten gedaan en vijf stukken ontwikkeld, tegen Ruut drie van elk. Enkele tempi gewonnen en een ontwikkelingsvoorsprong dus ik dacht dat ik goed stond. Zes zetten later vond ik wit eigenlijk beter staan… Hoe kan dat? Dat Ruut slecht uit de opening kwam, kwam doordat hij na 1.e4 d6 geen 2.d4 speelde maar met Pc3, Lc4 en Pf3 alleen stukken zette, die daarna met tempowinst aangevallen werden. Zonder d4 kon de zwartveldige loper op c1 niet mee doen en dat brak Ruut al direct op. Maar even later vond ik dat Ruut dus al weer goed stond, of minstens gelijk. Maar geen makkelijke stelling, die snel fout kan gaan als het open komt.


Ruut – Gerard M (klok simultaan)

1.e4 d6 2.Pc3 Pf6 3.Lc4 c6 4.Pf3 b5! Dreigt b4 en Pxe4… 5.Ld3 Dc7 6.Pce2 g6 7.Pg3 Lg7 8.c3 Pbd7 9.Lc2 Lb7 10.d4 e5 11.Le3 0-0 12.0-0 Tad8 13.Db1 d5…


Stelling na 14…d6-d5


Openbreken in het centrum want Ta1 doet nog niet mee en Db1 verdedigt alleen maar. De dame had beter naar e2 of c1 gekund, en wit had met a4 ruimte en dreiging moeten maken op de damevleugel. Hoewel nu nog gelijk, gaat het snel tactisch mis met wit… 15.Td1 (beter is ruilen op e5) exd4 16.cxd4 dxe4 17.Lxe4 Pxe4 18.Pxe4 c5!


Stelling na 18…c6-c5!


Zelfde reden als bij d5, het centrum en de stelling openen, want mijn stukken zijn actiever, en de Loper op e3 is wat kwetsbaar… 19.Pg3?... Ruut ziet wat over het hoofd. De training die ging over dubbele aanval en overbelasting was al weer even geleden… Pion f2 moet nu zowel Le3 als Pg3 dekken, en die stukken staan beiden aangevallen. Maar f2 kan er maar eentje terugslaan. Dat is dus overbelasting (zonder blauwe envelop deze keer…). 19.(Pg3) Txe3! 20.fxe3 Dxg3 21.Tf1 cxd4 22.cxd4 Pb6… Ook 22…Pf6 ziet er goed uit, ook gericht op het centrum, en meer richting koning, maar dan blokkeer ik Lg7 (tijdelijk). En de zogenoemde “Karpov-regel” luidt: zet nooit een stuk in de lijn van een ander (actief) stuk van jezelf! 😊. 23.De1 (?!) Lxd4+!


Stelling na 23…Lg7xd4+


Dit had dus niet gekund na 22… Pf6. Wit heeft geen tijd voor Pxd4 wegens Dxg2 mat! Het paard is ook overbelast! Het moet zowel g2 afschermen als d4 dekken... 24.Kh1 Dxe1 25.Taxe1 Pc4 26.Pxd4 Txd4 27.Te7 Ld5! 28.Tax7…


Stelling na 28.Te7xa7


Ach, het is maar een pionnetje, een lief klein a-pionnetje… Ver weg van huis, waar de koning onder vuur komt te liggen. 28…Pe3 29.Tg1 Pxg2! Toch! 30.Txg2 Td2 en de gehele toren gaat verloren! Ruut gaf het op. 0-1.


Slotstelling na 30…Td4-d2


Volgende keer de partij tegen Cor Groen! Dat was een enerverende partij waarbij wij allebei wisselend beter en slechter stonden en tussendoor ook nog af en toe gelijk. Dat het remise werd ondanks Cors gloeiende tijdnood was niet geheel onverdiend… In de eindstelling had Cor met meer tijd zeker kunnen (proberen te) winnen, want hij stond op het laatst beter. Wel was ik de eerste die een aardig voordeel opbouwde, maar het daarna helaas weet uit handen gaf. In een poging remise te ontwijken ging ik nog bijna te ver… Wordt vervolgd! Groet, GM


NB: Ook tegen Cor speelde ik kloksimultaan. Ik had dus ook een uur op beide klokken, maar die liepen wel regelmatig tegelijk…


(Vervolg verslag van Hans)

Alexandr maakte dankbaar gebruik van de slechte pionnenstructuur van Gerard van der Zijden en snoepte 2 pionnen. Dat bleek voldoende voor de winst.


Robert maakte het Ton best lastig, maar verloor ook al een stuk in tijdnood en gaf op.


Gerard Werkhoven manoeuvreerde zich naar een positioneel gewonnen eindspel. Hij won 2 pionnen en toen vond Martin van Velzen het wel genoeg.



Ik speelde nog een leuke internetpartij. Het slot:


De laatste zet van zwart was 43... Tfc8.


Hij had beter voor de remise kunnen gaan met Df3+, Df4+ of h5. Ik zat al een tijdje te hopen op Ph6 gevolgd door Dg8+, waarna Txg8, Pf7 mat is. Helaas gaat dat hier niet. Na 44.Ph6 zal zwart niet zo dom zijn om de toren te slaan. Hij kan gewoon zelf mat in 3 geven. Gelukkig zag ik dat het ook nog anders kon. 44.Txh7+! Kxh7 45.Df7+ Kh8 46.Dg7 mat.


Ik vrees dat de meeste leden dit verslag niet op tijd zullen lezen, maar niettemin hoop ik vele van jullie vanavond op de club te zien.


Groet, Hans.